Khi bước sang sườn dốc bên kia của cuộc đời, cái tuổi mà người ta gọi là nghỉ hưu, tâm thế của mỗi chúng ta thường có những thay đổi rất lớn. Nếu như tuổi trẻ là những tháng ngày bôn ba, nỗ lực xây dựng sự nghiệp, lo toan cơm áo gạo tiền nơi phố thị ồn ào, thì tuổi già lại là lúc con người ta khao khát tìm về những giá trị cội nguồn, tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn. Với tôi, quyết định lớn nhất và cũng là tâm đắc nhất khi về hưu không phải là những chuyến du lịch xa hoa hay mua sắm những tiện nghi hiện đại, mà chính là quyết định dựng một nếp nhà gỗ cổ truyền để thờ cúng tổ tiên và làm nơi an dưỡng tuổi già.
Nỗi niềm của người con xa quê và tiếng gọi từ quá khứ
Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê Bắc Bộ, nơi mà hình ảnh những mái ngói đỏ tươi, những hàng cau thẳng tắp và nếp nhà ba gian hai chái đã in sâu vào tiềm thức. Thế nhưng, dòng đời xô đẩy, tôi lên thành phố lập nghiệp, sống trong những căn nhà ống bê tông cốt thép chật hẹp, kín cổng cao tường. Suốt mấy chục năm, dù cuộc sống vật chất đã đủ đầy, nhưng mỗi khi thắp nén nhang lên bàn thờ gia tiên trong căn phòng chung cư hay ngôi nhà phố hiện đại, tôi vẫn cảm thấy thiếu vắng một điều gì đó rất thiêng liêng. Đó là sự ấm áp, là sự kết nối giữa người sống và người đã khuất, là cái hồn cốt của văn hóa Việt mà những bức tường sơn trắng lạnh lẽo không thể nào mang lại được.
Khi cầm quyết định nghỉ hưu trên tay, ý nghĩ đầu tiên lóe lên trong đầu tôi là phải trở về. Không hẳn là về quê sống hẳn, mà là phải dựng lại một không gian thờ tự cho đàng hoàng, to đẹp. Tôi muốn con cháu mình sau này, dù có đi đâu về đâu, vẫn có một chốn đi về, một nơi để nhớ về cội nguồn. Và không có công trình nào phù hợp hơn, trang trọng hơn để làm Nhà thờ họ hay nhà thờ gia tiên bằng một ngôi nhà gỗ kẻ truyền. Đó không chỉ là nơi thờ cúng, mà còn là một di sản văn hóa, một bài học về đạo lý uống nước nhớ nguồn mà tôi muốn để lại cho thế hệ mai sau.
Hành trình tìm kiếm vẻ đẹp trường tồn của kiến trúc gỗ
Quyết định là một chuyện, nhưng bắt tay vào thực hiện lại là một hành trình gian nan nhưng đầy thú vị. Tôi bắt đầu dành thời gian tìm hiểu sâu về kiến trúc cổ. Tôi nhận ra rằng, để có một ngôi nhà gỗ đẹp đúng nghĩa, không chỉ cần tiền bạc mà cần cả sự am hiểu và cái tâm của người làm nhà. Vẻ đẹp của nhà gỗ không nằm ở sự phô trương, hào nhoáng bên ngoài mà nằm ở những đường nét chạm khắc tinh xảo, ở hệ thống kết cấu mộng sàm chắc chắn và ở cái hồn của từng thớ gỗ.
Trong quá trình tìm hiểu về vật liệu, tôi đã cân nhắc rất nhiều loại gỗ khác nhau. Đầu tiên phải kể đến nhà gỗ Lim. Gỗ Lim từ xưa đến nay vẫn được coi là “vương mộc” trong làm nhà bởi độ cứng, chắc, nặng và khả năng chống mối mọt gần như tuyệt đối. Một ngôi nhà gỗ Lim có thể tồn tại hàng trăm năm, trải qua bao mưa nắng vẫn sừng sững uy nghiêm. Tuy nhiên, bên cạnh Lim, tôi cũng rất ấn tượng với nhà gỗ mít. Gỗ mít có màu vàng sáng tự nhiên, tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, phú quý và đặc biệt là có mùi thơm nhẹ rất dễ chịu, cực kỳ phù hợp cho không gian thờ tự tâm linh. Ngoài ra, với những ai muốn tiết kiệm chi phí hơn nhưng vẫn muốn có nếp nhà gỗ chuẩn mực, thì nhà gỗ xoan cũng là một lựa chọn không tồi. Gỗ xoan ngâm kỹ cũng rất bền, vân gỗ đẹp và mang lại cảm giác mộc mạc, gần gũi vô cùng.
Lựa chọn kiến trúc: 3 gian hay 5 gian?
Sau khi đã định hình được loại gỗ, bài toán tiếp theo tôi phải giải là quy mô ngôi nhà. Trong kiến trúc cổ truyền, phổ biến nhất là nhà gỗ 3 gian và 5 gian. Với nhu cầu của gia đình tôi, chủ yếu là để thờ cúng và là nơi con cháu tụ họp mỗi dịp lễ tết, giỗ chạp, tôi đã suy nghĩ rất nhiều. Nhà 3 gian mang lại cảm giác ấm cúng, tập trung, gian giữa để thờ, hai gian bên để tiếp khách, rất đúng chuẩn mực xưa. Tuy nhiên, nếu có điều kiện đất đai rộng rãi hơn, nhà gỗ 5 gian (thường là 3 gian 2 chái) sẽ mang lại không gian sinh hoạt thoải mái hơn, có thể bố trí thêm phòng ngủ ở hai buồng gói, rất tiện lợi khi tôi về đây nghỉ ngơi dài ngày.
Cuối cùng, tôi chọn làm nhà 3 gian vì nó phù hợp với khuôn viên đất hương hỏa của các cụ để lại, vừa vặn, ấm cúng mà không quá phô trương. Điều quan trọng nhất là tỉ lệ của ngôi nhà phải hài hòa, các cấu kiện như cột, xà, kẻ, bẩy phải cân đối, tạo nên một tổng thể vững chãi và thanh thoát.
Bài toán kinh tế: Hiểu rõ chi phí để không bị động
Đây có lẽ là phần mà nhiều bác quan tâm nhất khi có ý định làm nhà như tôi. Thực sự, tài chính là yếu tố quyết định rất lớn đến quy mô và chất lượng công trình. Khi bắt đầu lên kế hoạch, tôi đã phải tìm hiểu rất kỹ về Chi phí làm nhà gỗ tổng thể. Mức giá này không cố định mà phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố: loại gỗ, khối lượng gỗ, độ tinh xảo của hoa văn chạm khắc, và cả tiền công thợ.
Cụ thể hơn với trường hợp của tôi, Chi phí làm nhà gỗ 3 gian sẽ dao động khá lớn. Nếu làm bằng gỗ Lim Nam Phi, giá sẽ khác với Lim Lào, và càng khác xa so với gỗ Xoan hay gỗ Mít. Để có cái nhìn tổng quan và chuẩn bị tài chính tốt nhất, tôi khuyên các bác nên tham khảo kỹ Giá nhà gỗ hiện nay từ nhiều đơn vị thi công uy tín. Đừng ham rẻ mà chọn những đội thợ không chuyên hoặc gỗ kém chất lượng, bởi nhà gỗ là công trình để đời, làm một lần dùng cho cả trăm năm, sai một ly là đi một dặm, sau này sửa chữa cực kỳ tốn kém và mất đi cái vận khí của ngôi nhà.
Quá trình thi công và những cảm xúc khó tả
Quyết định chọn đơn vị nào để làm nhà gỗ cũng là một bước ngoặt. Tôi đã phải đi thăm quan rất nhiều xưởng gỗ, xem tận mắt những công trình họ đã làm, sờ tận tay vào những nét đục chạm. Người thợ làm nhà gỗ không chỉ là thợ mộc đơn thuần, họ phải là những nghệ nhân thực thụ. Nhìn cách họ nâng niu từng thớ gỗ, cách họ đục đẽo từng hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, tôi mới thấy trân trọng biết bao công sức bỏ ra.
Ngày cất nóc ngôi nhà là ngày tôi xúc động nhất. Nhìn bộ khung gỗ sừng sững được dựng lên, mùi thơm của gỗ mới quyện với mùi khói hương trầm, tôi cảm thấy như tổ tiên đang về chứng giám cho lòng thành của con cháu. Cảm giác đứng dưới mái nhà gỗ do chính tâm huyết mình gây dựng, nó khác hoàn toàn với việc bước vào một biệt thự sang trọng. Nó bình yên, tĩnh tại và đầy tự hào.
Giá trị tinh thần khi sống trong ngôi nhà gỗ
Từ ngày hoàn thiện ngôi nhà thờ, cuộc sống của tôi thay đổi hẳn. Mỗi cuối tuần, tôi lại lái xe về quê, tự tay lau dọn bàn thờ, chăm sóc cây cối trong vườn. Ngôi nhà gỗ có một đặc điểm rất hay, đó là đông ấm hè mát. Mùa hè bước vào nhà là thấy dịu hẳn cái nắng gay gắt, mùa đông thì cảm giác ấm cúng bao trùm. Không gian nhà gỗ cũng giúp tâm hồn con người ta tĩnh lặng hơn. Ngồi uống chén trà nóng trên chiếc sập gụ, ngắm nhìn những hàng cột gỗ bóng loáng, tôi thấy mọi lo toan, bon chen của cuộc sống thường nhật dường như tan biến hết.
Hơn nữa, ngôi nhà trở thành sợi dây kết nối tình cảm gia đình cực kỳ mạnh mẽ. Con cháu tôi trước kia ít khi về quê, nay cứ có dịp là lại háo hức về “nhà ông bà”. Chúng nó thích chạy nhảy trên nền gạch bát tràng mát lạnh, thích sờ vào những hình chạm khắc rồng phượng và nghe tôi kể chuyện ngày xưa. Đó chính là cách giáo dục truyền thống hiệu quả nhất mà không sách vở nào sánh bằng. Tôi nhận ra rằng, mình không chỉ xây một ngôi nhà, mà mình đang xây dựng một bến đỗ bình yên cho cả gia đình, một điểm tựa tinh thần vững chắc cho con cháu sau này.
Những lưu ý gan ruột cho các bác muốn làm nhà gỗ
Là người đi trước, đã trải qua đủ mọi cung bậc từ lo lắng, băn khoăn đến vỡ òa hạnh phúc, tôi xin chia sẻ vài kinh nghiệm xương máu cho các bác đang có ý định làm nhà gỗ thờ tổ tiên. Thứ nhất, hãy chuẩn bị quỹ đất và thiết kế thật kỹ. Nhà gỗ cần không gian thoáng đãng, kết hợp với sân vườn, ao cá (nếu có) thì mới toát lên hết vẻ đẹp. Đừng cố nhồi nhét một ngôi nhà gỗ to đùng vào một diện tích đất chật hẹp, nó sẽ rất bí bách và mất cân đối.
Thứ hai, việc chọn gỗ cực kỳ quan trọng. Gỗ phải được xử lý kỹ, tẩm sấy chống mối mọt, co ngót ngay từ đầu. Đặc biệt là gỗ Lim, cần phải lọc bỏ hết rác gỗ (phần vỏ mềm) để đảm bảo độ bền. Nếu các bác không rành về gỗ, hãy nhờ người có chuyên môn đi cùng để kiểm tra, hoặc chọn những đơn vị thi công có cam kết bảo hành dài hạn, minh bạch trong khâu nhập nguyên liệu.
Thứ ba, đừng coi nhẹ phần phong thủy. Làm nhà gỗ, đặc biệt là nhà thờ, kích thước các gian, chiều cao tàu mái, kích thước cửa bức bàn… đều phải tuân theo thước Lỗ Ban. Các bác nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia phong thủy hoặc những người thợ cả lão luyện để đảm bảo ngôi nhà không chỉ đẹp mà còn mang lại vượng khí, tài lộc cho gia chủ.
Thứ tư, hãy cân đối giữa nét cổ truyền và tiện nghi hiện đại. Nhà gỗ cổ truyền rất đẹp, nhưng để ở thuận tiện thì cũng cần bố trí hệ thống điện, ánh sáng, vệ sinh sao cho hợp lý, tinh tế, không phá vỡ cảnh quan chung. Ánh sáng trong nhà gỗ nên dùng ánh sáng vàng để tôn lên màu gỗ, tạo cảm giác ấm cúng, tránh dùng đèn tuýp trắng lạnh lẽo.
Lời kết
Quyết định làm nhà gỗ để thờ tổ tiên khi về hưu đối với tôi là một quyết định hoàn toàn đúng đắn. Nó không chỉ thỏa mãn ước nguyện tâm linh, mà còn là niềm vui, là động lực sống vui khỏe mỗi ngày. Ngôi nhà ấy giờ đây không chỉ là tài sản vật chất, mà là tài sản tinh thần vô giá. Nếu các bác cũng đang ở độ tuổi như tôi, cũng đang đau đáu về một chốn đi về, hãy mạnh dạn thực hiện ước mơ của mình. Tiền bạc có thể kiếm lại được, nhưng thời gian và những giá trị văn hóa, tình cảm gia đình thì cần phải được vun đắp ngay từ bây giờ.
Nếu bác nào cần tư vấn thêm hay muốn chia sẻ kinh nghiệm về việc chọn gỗ, chọn thợ, hay đơn giản là muốn đàm đạo về thú chơi nhà gỗ, cứ liên hệ với tôi hoặc các đơn vị uy tín. Chúc các bác sớm dựng được nếp nhà ưng ý để vui vầy tuổi già.
Mọi thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết, các bác có thể liên hệ Hotline: 0988.528.699.
Trên đây là ý kiến, kinh nghiệm của tôi tham khảo được. Các bác chia sẻ thêm nhé.